Paralellerin Özellikleri Nelerdir

Paralellerin Özellikleri :

 Özel paraleller, enlemler, dönenceler
Şekil: Özel paraleller, enlemler, dönenceler

  • Ekvator'a paralel uzanırlar
  • Çapları ve uzunlukları Ekvator'dan kutuplara doğru kısalır.
  • Ekvator'dan kutuplara doğru sayısız paralel çizilebilir. Ancak değerlendirme kolaylığı bakımından birer derece aralıklarla çizildikleri varsayılır.
  • Paralellerin 90 tanesi Kuzey Yarım Küre'de, 90 tanesi Güney Yarım Küre'de bulunur.
  • 60. paraleller Dünya'nın küreselliğinden dolayı Ekvator'un yarısı uzunluğundadır.
  • Birbirini izleyen 2 paralel arasındaki uzaklık her yerde yaklaşık 111 km'dir.

 Paraleller, önemli paraleller, iki paralel arası mesafe
Şekil: Paraleller, önemli paraleller, iki paralel arası mesafe

UYARI : Dünya'nın geoit şekli nedeniyle 2 paralel arasındaki uzaklık Ekvator'dan kutuplara doğru artar. Örneğin, Ekvator ile 10 (kuzey-güney) enlemleri arasındaki uzaklık 110.596 m iken, 890-900 (kuzey-güney) enlemleri arasındaki uzaklık 110.700 m'dir. Ancak birbirini izleyen 2 paralel arasındaki uzaklık pratikte 111 km olarak kabul edilmiştir.

 

Özel Paraleller

 Dönenceler, kutup daireleri, eksen çizgisi
Şekil: Dönenceler, kutup daireleri, eksen çizgisi

Bazı paralellerin yerleri, güneş ışınlarının yere değme açısına bağlı olarak doğa tarafından belirlenmiştir. Bunlar :

Ekvator

Dönenceler

Kutup Daireleri

Kutup Noktaları

 

Ekvatorun Özellikleri

Ekvator
Şekil: Ekvator

  • En uzun paraleldir.
  • Güneşin önünden en hızlı geçen noktaların  oluşturduğu paraleldir.
  • Dünya'nın eksen çevresindeki dönüş hızı   Ekvator'da yaklaşık 1670 km/saat'tir.
  • Güneş ışınlarını 21 Mart ve 23 Eylül'de dik açıyla alır.
  • Yıl boyunca sıcak olduğundan termik alçak basınç kuşağıdır.
  • Yükseltici hava hareketleri görüldüğü için bol yağış alır.
  • Gece ve gündüz süreleri yıl boyunca birbirine  eşit ve 12'şer saattir.

Dönencelerin Özellikleri

 Dönenceler, Yengeç Dönencesi, Oğlak Dönencesi
Şekil: Dönenceler, Yengeç Dönencesi, Oğlak Dönencesi

  • Yerleri, yer ekseninin eğikliğine bağlı olarak belirlenen  Dönenceler, 23027' Kuzey ve Güney paralelleridir.
  • Kuzey Yarım Küre'dekine Yengeç Dönencesi,  Güney Yarım Küre'dekine Oğlak dönencesi denir.
  • Orta kuşak ile Tropikal kuşağı birbirinden ayırırlar.
  • Güneş ışınlarının düz zeminlere dik geldiği en son noktalardır.
  • 5. Yengeç Dönencesi 21 Haziran'da, Oğlak   Dönencesi 21 Aralık'ta Güneş ışınlarını dik açı ile alır.

Kutup Noktalarının Özellikleri

Kutup Noktaları
Şekil: Kutup Noktaları

  • 90. Kuzey ve Güney paralelleridir.
  • Güneş ışınlarının düz zeminlere en dar açıyla geldiği yerlerdir.
  • Sürekli soğuk olduğundan kutuplar ve çevresinde yıl boyunca termik yüksek basınç kuşakları oluşur.
  • Aydınlanma çemberinin 21 mart ve 23 Eylül'de teğet geçtiği yerlerdir.
  • Bir yıl içinde 6 ay sürekli gündüz, 6 ay sürekli gece yaşanır.
  • Çizgisel hızın sıfır, yerçekiminin en fazla olduğu yerlerdir.

Kutup Dairelerinin Özellikleri

  • Yerleri, yer ekseninin eğikliğine bağlı olarak belirlenen Kutup Daireleri, 66033' Kuzey ve Güney paralelleridir.
  • Kutup kuşağı ile Orta kuşağı birbirinden ayırırlar.
  • Aydınlanma çemberinin yıl içinde yer değiştirdiği ve 21 Haziran ile 21 Aralık'ta teğet geçtiği paralellerdir.
  • 21 Haziran'da Kuzey Kutup Dairesi'nde,  21 Aralık'ta Güney Kutup Dairesi'nde 24 saat gündüz yaşanır.

Yorum Yaz